Με δορυφορικό εντοπισμό ακριβείας, μετάδοση μέσω Starlink και τεχνητή νοημοσύνη που «ακούει» τις επικοινωνίες του προσωπικού, η πλατφόρμα παρουσιάστηκε επίσημα στο Παλαιό Αμαξοστάσιο Πειραιά-Πελοποννήσου, παρουσία του πρωθυπουργού. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από 26 Έλληνες εφοπλιστές.
Τη θέση, την ταχύτητα και την πορεία κάθε συρμού σε πραγματικό χρόνο δείχνει πλέον η πλατφόρμα railway.gov.gr, την οποία παρουσίασαν οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος και το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Η εκδήλωση έγινε σε έναν χώρο με συμβολισμό: στο Παλαιό Αμαξοστάσιο της γραμμής Πειραιά-Πελοποννήσου, εκεί όπου, όπως ειπώθηκε, «συναντώνται» ο σιδηρόδρομος και η ναυτιλία.
Το σύστημα δεν είναι εξαγγελία. Λειτουργεί πάνω από έναν χρόνο και είναι ανοιχτό στους πολίτες από τον περασμένο Φεβρουάριο. Η υλοποίησή του έγινε δυνατή με δωρεά 26 μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, μέσω της ΣΥΝ-ΕΝΩΣΙΣ.
Μητσοτάκης: Από τον διανομέα του καφέ στα τρένα
Ο πρωθυπουργός αποκάλυψε ότι η ιδέα της πλατφόρμας γεννήθηκε από μια δική του ερώτηση προς τους συνεργάτες του: «Μα καλά, είναι δυνατόν να ξέρω πού είναι ο διανομέας που θα φέρει τον καφέ μου και να μην γνωρίζω πού ακριβώς βρίσκονται τα τραίνα τα οποία κινούνται στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο;»
Όπως εξήγησε, το πρόβλημα αποδείχθηκε πολύ πιο σύνθετο απ' ό,τι φαινόταν. Οι συνήθεις λύσεις γεωεντοπισμού των κινητών δεν αρκούν για να φανεί σε ποια γραμμή κινείται ένα τρένο, και δεν υπήρχε καν ακριβής χαρτογράφηση του δικτύου. Ο ίδιος τόνισε ότι η ιδέα δεν ήρθε από την Κομισιόν, παρότι το έργο εντάχθηκε στο σχέδιο δράσης που συμφωνήθηκε μαζί της.
«Στο ελληνικό Δημόσιο ακούμε πολύ συχνά "αυτό δεν γίνεται"», σημείωσε ο κ. Μητσοτάκης. Χαιρέτισε μια λογική που, όπως είπε, «παραπέμπει περισσότερο σε startup επιχείρηση και λιγότερο σε ελληνικό Δημόσιο». Υπογράμμισε επίσης ότι «η τεχνολογία από μόνη της δεν μπορεί να δώσει λύσεις, αλλά η τεχνολογία είναι αυτή η οποία αλλάζει την κουλτούρα».
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στα δύο δυστυχήματα στην Ισπανία, για να τονίσει ότι «πάντα ελλοχεύει το ανθρώπινο λάθος». Γι' αυτό, είπε, η πλατφόρμα λειτουργεί επιπλέον των υπόλοιπων συστημάτων ασφαλείας. Επισήμανε ότι η βασική γραμμή έχει πλέον σηματοδότηση και τηλεδιοίκηση σε όλο της το μήκος, παρά τον χρόνο που χάθηκε εξαιτίας της κακοκαιρίας Daniel, και ότι το ETCS έχει τοποθετηθεί και βρίσκεται σε φάση πιστοποίησης. Πρόσθεσε ότι η Hellenic Train έχει ήδη παραλάβει τα δύο πρώτα από τα 23 νέα τρένα, που θα μπουν στο δίκτυο από τις αρχές του επόμενου έτους.
Για τον γονιό που βλέπει στο κινητό πού βρίσκεται το τρένο του παιδιού του, είπε, αυτό «δεν είναι μόνο μια χρηστική πληροφορία. Είναι και μία επικοινωνία ότι αυτό το κράτος "σοβαρεύεται", σέβεται τον πολίτη». Κλείνοντας, χαρακτήρισε το έργο τον μόνο τρόπο, «με κατεβασμένο το κεφάλι πάντα», να τιμηθεί η μνήμη «ιδίως αυτών των νέων παιδιών που χάθηκαν στην τραγωδία των Τεμπών».
Κυρανάκης: «Να μην ξαναγίνουν ποτέ Τέμπη»
Η ιδέα μετατράπηκε σε έργο από τον Κωνσταντίνο Κυρανάκη, πρώην αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών και νυν γραμματέα της Πολιτικής Επιτροπής της ΝΔ, και τον γενικό γραμματέα Μεταφορών Στέλιο Σακαρέτσιο. Οι δυο τους παρουσίασαν μαζί την πλατφόρμα.
Ο κ. Κυρανάκης περιέγραψε ότι η σκέψη γεννήθηκε όταν βρίσκονταν ακόμη στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Η αφετηρία ήταν το σύστημα ακριβούς γεωεντοπισμού του Ελληνικού Κτηματολογίου (HEPOS), το οποίο διορθώνει το δορυφορικό σήμα μέσω επίγειων σταθμών. Ένας ειδικός πομπός πάνω σε κάθε συρμό μπορεί έτσι να δίνει τη θέση του με ακρίβεια εκατοστών. «Όλες οι ενέργειές μας έχουν στόχο μόνο αυτό: να μην ξαναγίνουν ποτέ Τέμπη στην Ελλάδα», είπε.
Όπως εξήγησε, το απλό GPS έχει απόκλιση περίπου 15 μέτρων, που δεν είναι ασφαλής όταν πρέπει να αποτραπεί σύγκρουση ανάμεσα σε ένα τρένο ανόδου και ένα καθόδου. Στην επίδειξη, όταν δύο συρμοί βρίσκονται σε πορεία σύγκρουσης, το σύστημα δίνει πρώτα πορτοκαλί προειδοποίηση και στη συνέχεια κόκκινο συναγερμό. Η ειδοποίηση φτάνει στο κέντρο ελέγχου χωρίς καμία ανθρώπινη ενέργεια.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του στις ενδοεπικοινωνίες του προσωπικού. «Ακούσαμε μετά την τραγωδία των Τεμπών διαλόγους ντροπής», είπε. Πλέον οι συνομιλίες μέσω του ασύρματου δικτύου GSM-R μετατρέπονται σε κείμενο και η τεχνητή νοημοσύνη επισημαίνει όσες βγαίνουν εκτός πρωτοκόλλου. Ο κ. Κυρανάκης το χαρακτήρισε «αξιολόγηση στην πράξη». Με αυτήν, όπως είπε, οι ευσυνείδητοι εργαζόμενοι επιβραβεύονται, ενώ «όσοι είναι ακατάλληλοι και επικίνδυνοι» απομακρύνονται «την ώρα που πρέπει και όχι διαπιστωτικά».
Με βάση τον νόμο 5220, η ψηφιακή επιβεβαίωση παρουσίας θα επεκταθεί και στους σταθμάρχες: «Κανείς να μην παίρνει χαλαρά τον ρόλο του στον ελληνικό σιδηρόδρομο, ειδικά αν είναι στην πρώτη γραμμή». Ζήτησε επίσης δημόσια από τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου υπολογιστική ισχύ από τον υπερυπολογιστή «Δαίδαλος». Στόχος είναι να αναλύεται σε πραγματικό χρόνο η εικόνα από τις 3.500 κάμερες του δικτύου.
Ο κ. Κυρανάκης αποκάλυψε ότι η χρηματοδότηση ξεκίνησε όταν, περίπου έναν μήνα αφού ανέλαβε το υπουργείο, ο εφοπλιστής Γιώργος Γιουρούκος τον ρώτησε πώς θα μπορούσε να βοηθήσει. Ευχαρίστησε ονομαστικά τους 26 δωρητές. Κλείνοντας, απευθύνθηκε στον πρωθυπουργό: «Θέλω να κλείσω τον κύκλο μου εδώ, στο υπουργείο Μεταφορών. Αυτή ήταν η τελευταία εκκρεμότητα, κύριε πρόεδρε, που είχα απέναντί σας».
Σακαρέτσιος: Starlink, 134 μηχανές και «ψηφιακό δίδυμο» του δικτύου
Την τεχνική πλευρά ανέπτυξε ο γενικός γραμματέας Μεταφορών Στέλιος Σακαρέτσιος. Το πρώτο εμπόδιο, εξήγησε, ήταν ότι σε μεγάλο μέρος του δικτύου, ανάμεσα στα βουνά, δεν υπάρχει κάλυψη κινητής τηλεφωνίας. Η λύση δόθηκε με τους δορυφόρους χαμηλής τροχιάς της Starlink, που εξασφαλίζουν αδιάκοπη μετάδοση δεδομένων προς το κέντρο ελέγχου.
Χάρη στη δωρεά, το έργο απέφυγε τις χρονοβόρες διαδικασίες προμηθειών του Δημοσίου. Και στις 134 μηχανές που κυκλοφορούν στο δίκτυο εγκαταστάθηκαν δέκτης GNSS υψηλής ακρίβειας, δορυφορική κεραία Starlink και κάμερα στον θάλαμο οδήγησης. Επειδή οι παλαιότερες αποτυπώσεις των γραμμών είχαν μεγάλες αποκλίσεις, έγιναν ειδικά καταγραφικά δρομολόγια σε όλη την επικράτεια. Αποτυπώθηκαν ψηφιακά, όπως ανέφερε, περίπου 1.650 χιλιόμετρα δικτύου.
Ως εφεδρεία, η πλατφόρμα χρησιμοποιεί το ευρωπαϊκό σύστημα Galileo και το παγκόσμιο δίκτυο διορθώσεων της Trimble, με ακρίβεια έως 5 εκατοστά. Μέσα στις σήραγγες, όπου δεν υπάρχει δορυφορικό σήμα, την επιτήρηση αναλαμβάνουν τέσσερα κέντρα ελέγχου με κάμερες ανά 100 μέτρα. Το 24ωρο κέντρο λειτουργίας της πλατφόρμας βρίσκεται στις Αχαρνές.
Ο κ. Σακαρέτσιος αποκάλυψε ότι και άλλες χώρες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την ελληνική τεχνολογία και ότι γίνονται συζητήσεις. Ανέφερε επίσης ότι έχουν ήδη αναλυθεί περισσότερες από 120.000 συνομιλίες «με ελάχιστα ευρήματα» και ότι κάθε υπέρβαση ορίου ταχύτητας ανοίγει αυτόματα συμβάν προς διερεύνηση. Στις ισόπεδες διαβάσεις, ο φύλακας επιβεβαιώνει ψηφιακά την παρουσία του πριν από κάθε διέλευση τρένου. Αν δεν το κάνει, ενεργοποιείται πρωτόκολλο ακινητοποίησης του συρμού.
Στα επόμενα βήματα περιλαμβάνονται η αυτόματη ανίχνευση εμποδίων, βλάστησης, νερού ή καπνού με τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιακή καταγραφή κάθε βλάβης και ένα «ψηφιακό δίδυμο» του δικτύου για τη συντήρηση. Οι νέοι διαγωνισμοί θα πληρώνουν τους αναδόχους με βάση την ποιότητα του δικτύου και τους χρόνους αποκατάστασης, και όχι με βάση τα παραδοτέα.
Παλιός: 690 προσλήψεις και πέντε δικλίδες ασφαλείας
Ο διευθύνων σύμβουλος των Σιδηροδρόμων Ελλάδος Χρήστος Παληός εξήγησε ότι η πλατφόρμα εντάσσεται στη «συνολική ανασυγκρότηση» του σιδηροδρόμου. Ανακοίνωσε ότι μέσα στις επόμενες εβδομάδες θα δημοσιευθεί προκήρυξη για 690 νέες θέσεις εργασίας. Ανέφερε επίσης ότι η ανακαινιζόμενη Σιδηροδρομική Ακαδημία θα αποκτήσει 14 νέους προσομοιωτές και ότι υλοποιείται επενδυτικό πρόγραμμα 3 δισ. ευρώ, με τεχνική υποστήριξη της Deutsche Bahn. Όπως είπε, ο σιδηρόδρομος διαθέτει σήμερα πέντε διαδοχικές δικλίδες ασφαλείας, μία από τις οποίες είναι το railway.gov.gr. Στόχος, πρόσθεσε, είναι ένας σιδηρόδρομος όπου «η ασφάλεια αποτελεί προϋπόθεση» και «η εμπιστοσύνη των πολιτών το τελικό μέτρο της επιτυχίας».
Δήμας και Κώτσηρας: Στόχος η ανάκτηση της εμπιστοσύνης
Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας τόνισε ότι η κεντρική προτεραιότητα του υπουργείου τα τελευταία 3,5 χρόνια είναι να επανακτήσουν οι πολίτες την εμπιστοσύνη τους στον σιδηρόδρομο. Αυτό, όπως είπε, «δεν μπορεί να γίνει από τη μία στιγμή στην άλλη». Αναφέρθηκε στα έργα που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και στη διαρκή επανεκπαίδευση του προσωπικού.
Ο αναπληρωτής υπουργός Γιώργος Κώτσηρας χαρακτήρισε την πλατφόρμα «πραγματικά καινοτόμο» εργαλείο, που μπορεί να γίνει καλή πρακτική και για άλλες χώρες. Το «επόμενο μεγάλο στοίχημα», είπε, είναι η επέκτασή της και η αξιοποίησή της ως βάσης δεδομένων για τα επόμενα χρόνια. Πρόσθεσε ότι χωρίς τη στήριξη του ελληνικού εφοπλισμού τέτοια έργα «ή δεν θα είχαν γίνει ή θα είχαν καθυστερήσει πάρα πολύ».
Τραυλού: «Ναυτιλία και κοινωνία, πάντα μαζί»
Η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Μελίνα Τραυλού συνέδεσε τη δωρεά με τη «βαθιά ριζωμένη παράδοση» της ναυτιλίας να στέκεται δίπλα στην κοινωνία. Χαρακτήρισε τη ναυτιλία «εθνικό υπερόπλο που θωρακίζει την πατρίδα μας» και σημείωσε ότι για τους δωρητές ξεχωριστή σημασία έχει η «ανθρώπινη και κοινωνική διάσταση» του έργου. «Πετυχαίνουμε περισσότερα, γινόμαστε καλύτεροι, όταν στεκόμαστε ο ένας δίπλα στον άλλον», είπε.
Keywords: railway.gov.gr, τρένο στην Ελλάδα, Κυριάκος Μητσοτάκης, Σιδηρόδρομοι Ελλάδος, εφοπλιστές, τεχνητή νοημοσύνη
